We present a 51-year-old patient who sustained multiple brain injuries after falling from a height of 5 meters. The patient was treated conservatively with barbiturate sedation, antiedematous and other supportive therapy. He recovered well. However, fifteen days after injury control, a brain-computer tomography (CT) scan revealed a posterior cranial fossa epidural hematoma on the right side, without signs of brain compression and midline shift. Since the patient was in good condition, without complaints, and with normal neurological findings, and since de novo hematoma didn’t show signs of brain compression, he was observed for a few days and discharged from the hospital in good condition. According to the literature, and which is in our case, occipital bone fracture, antiedematous therapy, and sedation are risk factors for delayed posterior fossa epidural hematoma occurrence after traumatic brain injury, so in similar circumstances, we suggest more frequent control brain CT scans. The most common localization of the epidural hematoma is in the temporal region due to middle meningeal artery injury in temporal bone fractures. Other localizations of epidural hematomas are rare. Posterior cranial fossa epidural hematomas are exceedingly uncommon findings. Also, most epidural hematomas have an acute clinical picture, and delayed epidural hematomas are atypical. So, delayed posterior cranial fossa epidural hematomas are unique findings with an incidence of less than 0.1% of all epidural hematomas.

The aim of this seminar is to present the basic methodologies of immunocytochemical and immunohistochemical staining, prerequisites for success in their performance and the practical importance of their application in routine practice. The main difference between ICC and IHC is that IHC is performed on tissue without destroying the histological architecture and it is possible to analyze the expression of molecules in the microenvironment as well. Immunochemical staining is a powerful technique routinely used to detect, localize, and quantify (quantify) cellular macromolecules in preserved tissues. Regardless of the specific method used, the first step of this technique is always the selective binding of the primary antibody to its specific antigen. Immunohistochemistry (IHC) is a method used to determine the expression of biomarkers in tissue. It is used for research and diagnostic purposes in pathology and core branches of medicine.

We present a 21 years-old patient with congenital monorchism, diagnosed and emergency operated for testicular torsion. In combination, testicular torsion and monorchism represent an extremely rare finding. In any case of monorchism, testicular sparing surgery is one of the main goals, and that is why fast and accurate diagnosis is mandatory, since delayed diagnosis lead to loss of only gonade.

Medicinska sestra (tehničar) ima značajnu ulogu u lečenju i nezi pacijenata obolelih od malignih bolesti. Tokom primene radioterapije, medicinska sestra preduzima sve mere i postupke, realizuje intervencije u cilju pružanja adekvatne nege, duhovne i psihosocijalne podrške1 . Odnos između medicinske sestre i pacijenta treba da bude interaktivan i pun poverenja, a to je moguće postići pružanjem kvalitetne zdravstvene nege, što zahteva posedovanje praktičnih veština, ličnih kvaliteta i znanja. Takođe, medicinska sestra predstavlja važanu kariku u multidisciplinarnom timu. Ona najviše vremena provodi sa pacijentom i njegovom porodicom, najkompetentnija je u proceni pacijenta i njegovih simptoma2 . Takođe je najčešći prenosilac informacija između pacijenta i drugih članova tima, u tome mora biti konkretna i tačna.

Mnogi pacijenti se plaše zračenja, što čini pripremu pacijenta i njegove porodice još značajnijom. Sestre bi trebalo da daju informacije o koristima zračne terapije u lečenju raka, procesu planiranja zračenja, šemi zračenja, kao i o aktivnosti samog pacijenta u cilju preveniranja propratnih neželjenih efekata zračenja, u odnosu na svakog pojedinog pacijenta. Od naročitog je značaja posvetiti vreme razgovoru sa pacijentom, njegovom porodicom i pružiti podršku3 . Neophodno je da se zadovolje mere zaštite bazirane na principima vremena, udaljenosti i metalnih blokova. Zdravstveno osoblje treba da provede što manje vremena u blizini pacijenta, sa radioaktivnim izvorima, kao i njegovoj sobi, uz maksimalno korišćenje olovne zaštite. Stepen sporednih efekata zavisi od mnogih faktora, što uključuje volumen tkiva koji se zrači, ukupne dnevne doze zračenja, metode zračenja i određene individualne faktore4 . Akutna reakcija, na primer kod kože, dešava se tokom zračenja i uopšteno govoreći, povlači se za 2-4 nedelje po završetku kompletnog zračenja. Kasni sporedni efekti mogu da se pojave nekoliko meseci nakon kompletnog zračenja i mogu trajati duži vremenski period.

The aim of our study was to determine the frequency of scoliosis operations in the period from September 1, 2018 to March 1, 2019. year at the Institute of Orthopedic Surgery “Banjica”, the distribution of patients by sex and age, the most common complications and physiological responses of patients in the postoperative course, as well as the importance of the participation of nurses in this process. Scoliosis is a deformity of the spine in the frontal plane. The role of the nurse in the preoperative and postoperative course is very demanding and defined by clear protocols. In our study, we found that the majority of patients were female 57 (71%), and that the largest number of respondents 55 (72%) were aged 11 to 13 years. The largest number of patients 57 (71%) did not have comorbidity. When analyzing the physiological response of patients, we determined on the basis of the Numerical Scale that the largest number of patients 75 (96%) had a need for opioid analgesics in the first 4 hours after surgery. In relation to the length of stay of patients in JIN, the largest number of patients 69 (86%) remained in JIN 24 hours after surgery. Based on our study, we believe that continuous medical education of nurses is necessary in acquiring the necessary skills for the care of patients who have undergone scoliosis surgery. The emphasis should be on communication skills with this, especially vulnerable, population.

The aim of the study was to gain insight and determine the incidence of arterial hypertension in the study population over a 10-year period with special reference to the role of the nurse in the treatment of hypertensive patients in primary health care. Hypertension is the leading cause of premature death worldwide. The method of descriptive study was applied using data from the medical documentation of the Health Center “Vračar” in Belgrade for the period from 2010- 2019. The study included all patients who were treated for arterial hypertension during this period. A comparison of total mortality and patients with arterial hypertension was performed. The total number of reviewed histories for patients treated for arterial hypertension in the Health Center “Vracar” in Belgrade for the period 2010- 2019 was 72343. Compared to the total number of patients treated for hypertension in this period, the number of patients was significantly higher in 2010 ( 18.84%) and 2011 (14.88%), and the least treated was 2013 (7.23%). Comparing the percentage of patients with and treated for arterial hypertension in relation to the total number of treated patients, we found that during 10 years, on average, out of the total number of treated patients (712,360 patients), 10.16% and 72,343 patients were treated for arterial hypertension. Today, it is considered that the prevention of the disease is the most important, so the main goals of nursing are health promotion and prevention of the disease, especially in people with increased risk factors for the occurrence of hypertensive disease.

Tumor nije moguće apsolutno korektno definisati. Tumori se prepoznaju po jednom parametru, a to je abnormalni rast ćelija, tako da se one razlikuju od normalnih ćelija po tome što više ne reaguju na normalne mehanizme kontrole rasta. Tumori se karakterišu stalnom, patološkom i autonomnom proliferacijom ćelija. Po biološkim karakteristikama dele se u dve velike grupe: benigni i maligni tumori. Maligni tumori rastu brzo, vrše razaranje okolnog tkiva i ukoliko se na vreme ne otkriju i ne leče, dovode do smrti. Najveći broj karcinoma nastaje spontano, kao odgovor na nepoznati stimulus, ali za nekolicinu su odgovorni sledeći faktori: hemijski ili fizički karcinogeni agensi, virusi, nasledna predispozicija, hormonski poremećaji i dugotrajne hronične bolesti. Maligni tumori mogu da budu dobro, srednje ili loše diferentovani. Ukoliko su građeni od nediferentovanih ćelija, grupišu se u anaplastične tumore. Maligni tumori rastu brzo, uz infiltraciju, invaziju i destrukciju okolnog tkiva. Nemaju kapsulu, nisu jasno ograničeni i retko se odstranjuju u potpunosti. Pored metastaziranja, invazivnost je druga najvažnija karakteristika malignih tumora. Postoje tri osnovna pristupa lečenju malignih tumora: hirurška ekscizija, zračenje i hemioterapija, a uloga pojedinačnih pristupa zavisi od tipa i stadijuma razvoja tumora1 .

Medicinske sestre i tehničari koji rade sa pacijentima obolelim od malignih tumora vrše procenu stanja pacijenta, edukaciju, menadžment simptoma i negu pacijenta. Onkološki pacijent spada u grupu pacijenata kojima bi trebali pristupati samo kvalitetno edukovani medicinski radnici2,3.

U radu je analizirana uloga medicinske sestre i tehničara u pripremi citostatske terapije, kao i klinički problemi i intervencije sa kojima se susreću i obavljaju medicinske sestre i tehničari prilikom lečenja onkoloških pacijenata.

Skočni zglob je često izložen povređivanju zbog svoje statičke i dinamičke uloge. Uganuće skočnog zgloba je značajna mišićno-skeletna povreda, kako kod fizički aktivne tako i kod opšte populacije1 , dok prelom gornjeg skočnog zgloba prednjači u povredama koštano-zglobnog sistema2 . Kod velikog broja povređenih osoba (10% do 60%) zabeležena je funkcionalna nestabilnost kao rezidualni problem3 . Većina stručnjaka ukazuje da se nakon povrede skočnog zgloba, naročito uganuća, razvija hronična nestabilnost. Ovo stanje karakteriše osećaj nestabilnosti zgloba, sa periodičnim ponovnim uganućem4 , a često je prisutno ograničenje obima pokreta dorzifleksije, povezano sa sa bolom3 . Povreda skočnog zgloba može biti preduslov za razvoj sindroma vezanih za stopalo i potkolenicu, kao što su plantarna fasciopatija, sindrom iliotibijalne trake, patelofemoralni sindrom, sindrom medijalnog tibijalnog stresa5 . Pored toga, pojava posttraumatskog osteoartritisa skočnog zgloba pronađena je čak kod 78% osoba sa hroničnom nestabilnošću zgloba4 . Kod osoba kod kojih je došlo do pojave kalcifikacija javlja se niz strukturalnih i senzomotornih simptoma6 , usled čega opada nivo fizičke aktivnosti7 i kvalitet života8 .

Ultrazvučni pregled je prvi pregled pri sumnji na bolesti urogenitalnog sistema. Ima visoku dijagnostičku vrednost, ne koristi štetno jonizujuće zračenje i relativno je jeftin, a nedostatak je što zavisi od iskustva radiologa i kvaliteta uređaja. Bolesti bubrega čine veliku grupu oboljenja različitog uzroka, toka, kliničke slike i prognoze. Ova oboljenja najčešće su izazvana infekcijama, metaboličkim poremećajima, toksinima i drugim uzrocima, a manifestuju se kao upale bubrega (glomerulonefritis, pijelonefritis, nefrotski sindrom) i akutna, odnosno hronična smanjena funkcija bubrega (bubrežna insuficijencija).

Ultrazvuk je standardna dijagnostička metoda kod hroničnih bolesti bubrega. Omogućava prikaz parenhima i kolektornog sistema bubrega. Pored ultrazvučnog pregleda, razvijene su i druge dijagnostičke metode, kao što su intravenska urografija, magnetna kompjuterizovana tomografija i magnetna rezonanca, mešutim ultrazvučni pregled i dalje je prva i nezamenljiva dijagnostička procedura kod obojenja urogenitalnog sistema, odnosno bubrega pre svega.

Najčešće indikacije za ultrazvučni pregled bubrega su: bol u slabinama, palpabilne mase u slabinama, hematurija, abnormalni laboratorijski nalazi koji ukazuju na oboljenja urinarnog trakta, evaluacija veličine bubrega, evaluacija obstrukcije urinarnog trakta, trauma u lumbalnoj regiji, učestalo mokrenje, smanjenje klirensa urina, pečenje tokom mokrenja ili groznica, evaluacija transplantiranih bubrega, biopsija i interventne procedure, neurogena bešika i kod pacijenata koji u alergični na kontrastno sredstvo, a imaju smetnje koje nesumnjivo potiču od strane urotrakta.

Radi jasnog formulisanja patološkog nalaza od nalaza u fiziološkim granicama neophodno je poznavanje normalnog ultrazvučnog nalaza, ali i anatomskih varijeteta odnosno bubrežnih anomalija koje u suštini nisu patološki nalaz. Ovaj pregledni rad obuhvata opis ultrazvučne anatomije bubrega, tehnike ultrazvučnog pregleda bubrega kao i pregled najčešćih anatomskih varijeteta odnosno bubrežnih anomalija koje u suštini nisu patološki nalaz.